De oliecrisis: een omstandigheid die zich eerder heeft voorgedaan

De afgelopen dagen zijn de brandstofprijzen flink gestegen. Het lijkt een kwestie van tijd voordat ook de prijzen van bouwstoffen die van olie zijn afgeleid (zoals PVC of bitumen) of sterk afhankelijk zijn van transport van grondstoffen (zoals asfalt en beton) zullen stijgen.

Steeds vaker hoor ik de opmerking dat een aannemer ook met de meest extreme prijsstijgingen rekening behoort te houden, omdat zich de afgelopen jaren al meerdere prijsstijgingen hebben voorgedaan. Dat doet mij denken aan enkele oudere bouwrechtelijke uitspraken van de Raad van Arbitrage in bouwgeschillen over de eerste en tweede oliecrisis.

Wat was er aan de hand?

In 1973 steunden Nederland en enkele andere landen Israël tijdens de Jom Kippoeroorlog. Dat leidde tot een olieboycot door Arabische staten. Die boycot veroorzaakte niet alleen een grote economische crisis, maar leidde ook tot prijsstijgingen van bouwmaterialen. In de jurisprudentie van de Raad van Arbitrage werden deze prijsstijgingen aangemerkt als onvoorziene omstandigheden (in de zin van § 47 UAV 1968), op grond waarvan de aannemer recht had op kostenvergoeding.

In 1979 stegen de olieprijzen opnieuw sterk. Deze tweede oliecrisis werd veroorzaakt door onrust in het Midden-Oosten, waar de sjah van Perzië tijdens de Iraanse Revolutie moest vluchten en plaatsmaakte voor ayatollah Khomeini. De economie kwam opnieuw onder druk te staan en ook de prijzen van bouwmaterialen, waaronder van olie afgeleide materialen zoals PVC en bitumen, stegen sterk.

Ook naar aanleiding van die tweede oliecrisis werd aanspraak gemaakt op kostenvergoeding wegens onvoorziene omstandigheden. In een van de zaken werd als verweer gevoerd dat de onderaannemer met deze prijsstijgingen rekening had moeten houden, omdat zich eerder al een oliecrisis had voorgedaan.

De Raad van Arbitrage was echter duidelijk: het enkele feit dat een omstandigheid zich eenmaal heeft voorgedaan, betekent nog niet dat een aannemer er bij een volgende keer rekening mee moet houden. Dat zou volgens de Raad van Arbitrage slechts anders kunnen zijn wanneer sprake is van extreme prijsstijgingen die zich met regelmaat voordoen.

De vraag is of daarvan vandaag de dag kan worden gesproken. Ik meen van niet. Hoewel onvoorziene omstandigheden zich de afgelopen jaren hebben opgestapeld, lijkt het mij niet juist om als uitgangspunt te nemen dat het abnormale inmiddels normaal is geworden. Er zal van geval tot geval moeten worden beoordeeld waarmee de aannemer rekening moest houden.

Vragen over een aanspraak op kostenvergoeding of het toepassen van een indexeringsregeling? Neem gerust contact op.

Bronnen:
https://lnkd.in/eNw-ra4i
https://lnkd.in/eNzXzSic
https://lnkd.in/eafuzi7b